Mystical country of colors

                                                                             Renklerin mistik ulkesi 


                                                        Turkish is below / Turkcesi asagıda 


Ever since I wanted to be an architect, I always wonder Morocco and  especially Marrakesh so badly.  Finally this Eid, i made it ! I was told scorching summer and Eid are not good time for visiting but I do not want to postpone it anymore. 9th July is my birthday and Marrakesh would be the best gift ever given for this year as birthday present. It was the most magical birthday ever especially with my little fella, Rumeysa. She made this journey even much more enjoyable.

Morocco is like a big movie screen cover up with massive magic dust. It is fantasy and fact, today and yesterday.


If the countries are become human, Morocco would be a crazy boyfriend who always surprise his lover. Every second it surprises you. Every door opens to new adventures, every corner increases your curiosity. I have been several Arabic and Mediterranean countries and I could say Morocco is totally different than any of others. It is mixture of cultures.

In Arabic Morocco is call ‘Maghreb’. It means ‘west’, ‘night’ ‘night praying’ and also ‘coastline and highland of north west of Africa from Libya to Morocco’ and Morocco is consider the capital of Maghreb. Marrakesh is sun of Maghreb.

Morocco is located on north-west of Africa and neighbour with Algeria and Mauritania on land, Spain via Mediterranean. From Morocco to Spain is less than 2 hours with ferry. Rabat is the capital however Marrakesh is the most touristic city, even in entire Africa. Casablanca is the business hub.

Moroccan people are very friendly and welcoming. They start chatting with you as soon as they met. Even though we are unable to make proper communication with them because I only speak English.  Arabic and French are dominant language and in many cities you cant do anything with English but thanks God! we have body language and always working.

In Fes train station we were struggling to get taxi. I gave our riad’s address to old lady and ask her to help us and she started to talk with drives, explaining the address and convince them to drive us. She talked maybe more than 10 taxis and she didn’t give up. We talked but on my side English and her side Arabic and French. At the end she put us in the taxi, made the bargain and told us the price and she gave me very big ‘Eid Mubarak’ hug and she became my Moroccan hero, even though I don’t know her name. I have another story. In the airport custom queue we met with Isa who is studying in medicine Turkey. He gave all the useful information to us and after we missed the train, he took the taxi with us and drove to our hotels with us and after drop us to hotel, he continued to his hometown.

I collect so many lovely unforgettable stories and friendships during my holiday. This is an another reason for you to visit Morocco.


Morocco does not require visa for Turkish and European citizens but you should not have Israeli visa on your passport. Morocco is very strict about it. You may flight with Turkish Airlines and Royal Air Maroc. They have both one flight per day. We flew with Royal Air Maroc and return with THY. I have to admit, THY is way much good, no need to try new things. Morocco is 2/3 hours behind Turkey (they apply summer time different than Turkey) and flights take 4.30 – 5 hours.  Flight only to Casablanca from Istanbul.

Many travellers go to Morocco for 15 days for grand tour on coast and desert. Honestly I wanted to do this grand tour but in terms of timing I had only a week. But luckily I cross many cities on my bucket list.


Morocco has desert climate, always hot in the day time and cold at night even in summer. Best part is no humidity. Best time to visit Morocco is September to October and March to April. June to August is very low season, we went in the first week of July. It was not as hot as we thought. Also cities are not very crowded.

Currency is Moroccan Dirham. 100 $ = 950 MAD. Transportation and food and accommodation is cheap in entire country except Marrakesh. Credit card is not working on many places. You should prepare yourself. Many places even hotels / riads ask you to pay in cash. You should not exchange in the airport, should ask your hotel for good exchange office. In Casablanca airport I exchanged 100 $ to 920 MAH.

Transportation is well and easy in Morocco. Railway and bus systems are as comfortable as Europe. In couple of months there will be fast train, transportation will be even much more shorter. Casablanca to Tangier will be 1.5 hours, currently almost 4 hours. Train is intense towards to north and bus for south and west. Renting car is another alternative. Manuel car (daily) is around 30 – 50€, automatic one is around 150 €. Highways are very good to drive especially on south and west. But but traffic polices and radars are everywhere and 60 km is the speed limit, the second you cross it, police charge you and especially if you are foreigner, there is no escape. We were driving Marrakesh to Safi, police stopped us very often and checked the licence number and asked where are we driving and why. Personally I do not advice to drive unless you have time issue, however renting a car with driver is an another alternative. It is very pricey. For example; Marrakesh to Essauoira is 120-150 $ and Fes to Chefchaouene is 150 €.

Taxi is very big issue in entire country especially in Casablanca. Prepare yourself to be overcharging even though you are agreed for fee and driver drives you more than your destination, consider as city tour. In Casablanca, from Hassan II Mosque to Casa Voyageurs (main train station) we paid 50 MAD. I thought normal prices but during our 9 days holiday, we haven’t pay more than 30 MAD anywhere in cities. Mostly you shall pay 10-20 MAD any destination for taxi.

If I had a bigger time I would make my journey like :

Casablanca- Essaouira – Agadir – Marrakesh – 3 days desert tour (Quarzazate & Merzouga) to Fes – Meknes – Chechaouene – Tangier – either Spain with ferry or Rabat – Casablanca. I strongly advises this tour which is around 15 days.


Before going to Morocco, I love to give some advices:  

  • Bargain, bargain and again bargain ! Always start with half of the prices.
  • Tour guide is good idea. Especially for Marrakech and Fes. They know hidden gems of the city and help you to get rid of bullying and getting lost in the alleys.
  • Dont ask address to people on street, if you stuck ask people in stores. Especially in Fes, people  follow you with directions. Whenever I stuck, I asked store owners. Because the person who assist you to with address directions, they might ask their services fee.
  • There is a free simcard with internet at the airport. Get one. Top up 20 MAH for 2 Gb internet, which is enough for a week. We used usually google map for navigation. Thus we didn’t need to ask neither pay for direction.
  • Don’t exchange in the airport. Ask your hotel / riad exchanges offices for better rates.
  • English is not working. Arabic either French or body language.
  • Women should wear modest clothes.
  • No credit card. Mostly you are ask to pay in cash. Be prepared before travel.
  • Unlike Turkey, you cant pray in the mosque out of praying times. Mosques are close during the day.


And also there are some worlds you should add to your vocabulary before Morocco. 

  •  Medina : Old city, mostly touristic areas where old dwellings are located.
  • Souq : open-air marketplace.
  • Riad : A traditional Moroccan houses with interior courtyard. Must must stay in riads.
  • Babouche : Famous yellow Moroccon men slippery. It would be good souvenir.
  • Zellige / Zellij : Famous Moroccan and Algerian colourful Islamic geometric patterns tiles decorations on architecture.



0c18476e47e24b93bac6c8b2ab1f2f6aMoroccan cuisine is world-wide famous cuisine with blending of Mediterranean, Berber, Arabic and Andalusian. Serving ceramics plates are unchangeable part of the cuisine. Many western chefs had a visit to Morocco to learn their cousin and brought it to the west. Thanks to them we met delicious Moroccan cuisine before meeting with Morocco. Country is heaven for spices and rich with fresh vegetable and meat therefore every food become extremely delicious. And also bread (more less like pita) is very important for Moroccan and all they long you could chase the smell of fresh breads. Moroccans are not good with desert and they mostly eat fresh fruit. Personally I couldn’t find nice desert except the ones they gave in the hotel welcoming.

Mint tea is most most famous thing of Morocco. Mint tea means Morocco. Local call it Moroccan whisky and it is national symbol for hospitality therefore it is the first thing you are served as soon as you entered from any door. They have very extra ordinary way of serving, never pour the tea in lower, always lift the pod to higher and pour it like cascade for making it bubbly.

Couscous and tagine and mint tea are the most common ones you would hear. Tagine has different varieties, with vegetable or meat or lamb or chicken. Lamb is the most commonly consume as meal. Personally I prefer chicken tagine or vegetable tagine. Harira is traditional soup serve with date and bread. It is kinda intense soup, I liked it very much and it is amazing with lemon.

While you are in the cities, try the restaurant with set menus for able to taste the all local dishes. From starter to the dessert, best opportunity.




Casablanca is one of my favourite movie. I wonder the city so much but honestly I was disappointed with the city.

Hassan II Mosque is the one & only thing you could see in the city. As a being muslim, first time in my life I paid for entrance and pray. Still I am in shock. Honestly speaking I don’t like posh and flamboyant mosques. ‘Less is more’ especially when it comes to religion. But still in architecturally it is very well design and shows different types of architectural styles in it. Traditional motifs and styles were embodied very well.

In Casablanca, mind you phone in the street, don’t hold it in your hand. Taxi drives are not welcoming to tourist.

Casablanca is centre hub and business centre of the country, you may travel other part of the country from here either bus or train. Main train station is ‘Casa Voyageurs’.



As soon as you enter from big city gate to the medina, mystic atmosphere takes you to ancient times. Immediately dreaming yourself rushing with students who were hurry to catch their courses in the oldest university.


In Berber countries, countries name after capital cities, like Tunus, Libya, Algeria. Fes was the capital until 1912 before it changed to Rabat. Former capital and second largest city of Morocco is shining star of country’s tourism. Numerous reasons you should go to Fes from oldest university and library to Unesco Heritage tanneries. Don’t even think you leaving the country before losing yourself in the narrow roads of medina of Fes.

Fes is the world’s largest urban pedestrian zone, no car in the city, like Venice.

If are not good at navigation, Fes would be chaotic for you. All the roads are same, most of them are dead end.


We stayed in Riad 53. It has very great location, close to the square and 15-20 mins walking distance to all touristic places. Since it is no car zone, it is better to stay in riad where close to car road for not walking with luggages.

Fes where used to be cultural centre of the region even Islamic world. Also Fes is known as blue tiles city. I was fascinated with zellij decorations and courtyards. Bab Boujloud (blue gate) is the centre point of the city and all the places / road directed from here so it is better to know it well. It is French made Mauresque-Andalusian stye.


University of Al Quaraouiyine is the oldest, continually operating university founded by woman, Fatima al-Fihri in 9th century. It is most worth-seeing place in Morocco. Oldest university by Muslim woman, for being a Muslim woman, there isn’t anything makes me proud but this.


By the time we went there, just before asr pray and same as other mosque in the country was difficult to enter. I was asked ‘am I muslim’ honestly I was so surprised and this made me awkward. There was old lady saw us and understood our timidity and courages us to walk inside the masjid freely, took our shoes and said ‘yallah, walk walk and look’ while we were in the courtyard, I got a bit shy because we were the only tourist with cameras and posing. We gave up but she didn’t, shout us in Arabic to continue and we continue to take some more photos.  As I said, this country is full with amazing, lovely people who are rushing to help you.


Al Quaraouiyine is the oldest library in the world and still in Fes. But currently it is under renovation and very soon it will be opening to public. Unfortunately we couldn’t make it by the time we were in Fes. Inshallah next time, just because of the library I will go back to Fes.

Tanners’ Quarter you will always remember the place where you question yourself ‘why, why did I come here’ after intense, horrible smell of tanners. But if you are in Fes, you should visit. Hold your breath, stick and sniff strongly sprig of mint and countdown while you are climbing to stairs to terrace for tannery view. Fes is well-known with old factory tanneries and it is under Unesco World Heritage site. Workers work barefoot in and around pit full with skins. Actually it is very tempting picturesque place where sinks colored with different colors, from picture it looks very charming images. So, once in a life time, go and have that experiences, watch the workers and exploring he colors.


Zaouia Moulay Idriss II, is another hidden gem of the city. This is madrasa too but mostly people go for wishing or goodluck like boys before circumcising, women for helping their fertility. We said ‘why not, we wish one too’ and visited.


Bou Inania Madrasa was built after advise given by leaders of Karaouine Mosque and also madrasa name after him. It functioned as mosque and education. It is the only Madrasa with minaret in Fes and the best example of Marinid architecture.

Like many places in Fes, it is somehow hidden. We accidentally found it, courtyard is seen from outside and I jumped for entrance but due to the approaching adhan time, man in the entrance wasn’t allow me to entrance.‘I am muslim’ I said and ignored him and continue. It is definetely worth seeing place, on the approaching iftar time, it’s architecture took me back to 14th century. Architecturally amazing courtyard is where you could get peace and calm.

This is the only madrasa/ mosque is allow non-muslim to enter in Fez. In entire country non-muslims are not allow to enter religious places. Actually except praying times, muslims cannot entry neither.


Al-Attarine Madrasa is one of the best example islamic architecture with wood and zellij decoration. It s just next to Al-Qarawiyyin. Entrance is 10 or 20 MAD.


Sadly we stayed only for two days and couldn’t make the other things we wanted to do. But if I was have more time, I would definitely climb up hill to Merenid Tombs and watch Fez from above. Also you should visit Jnan Sbil Gardens too and Dar el Mfakhzen.

If you make your visit October which is the best time for Morocco. You may catch Tissa Horse Festival as well.

For eating; ‘Cafe Clock’ is the best. It has nice terrace where you could see entire Fes. It is just next to Bou Inania Madrasa. Moreover I would advise ‘Restaurant Numero 7’, ‘The Ruined Garden’ La Maison Bleue’

Before you leave Fes, must must buy local ceramics. Fes is the best place where you could get traditional ceramics and Fes has much more original motifs and alternatives.



If you ask me where is Smurfland with blue blue houses in real world, I would immediately say Chefchaouen where takes you back to old Jewish era.


Chefchaouen (Sefsawyin) has very difficult pronunciation notwithstanding city is very pure and quite. This ancient small medina must be on your tour list. Either you take day tour or stay 2-3 days for relaxing. It is perfect place for running away from hustle and bustle of other cities.

This blue petit medina is hidden against of Rif mountains skirt and just inland between Tangier and Fes. From distance city seems white and don’t let this scenery disappointed you. When we arrived to new city, it was just like any regular place, my sister get upset. We walked toward to hills. The more we walk we more mesmerised with the colours and beauty.

There are several stories behind blue painted walls. Most common one is that Spanish Jews were exiled to here around 1930s. Blue is symbolise the heaven and sky and therefore they believe blue for connection between them to God. Other one is keeping mosquitos away. People make their own colors by themselves. Before Eid, Muslims clean their properties as part of Eid celebrations. We were there on Eid eve, seen many people making color and repainting their houses. Repainting is part of their Eid cleanings. So sweet…


Dont think that all you do is walking in the narrow alleyways in Chefchaouen. Plenty activities. Hiking towards to Rif Mountain and surrounding areas. If you climb up to hill of the Hotel Atlas, you would get great panorama. Ras el Maa waterfall is chilling spot for locals and very close to medina.  You may see locals washing their clothes in there as in traditional way. There is nice hiking route from behind the waterfall towards to Rif Mountains. On the way you may see marijuana plantations. Chefchaouen is  well known for marijuana production, exporting to Europe and world. It is easy find and smoke it in the city, even though it is illegal.

Also grand mosque and casbah with museum are other worth seeing place in the city.

Chechaouen is where you could have nice tagine serving.

Mostly tourist prefer Chefchaouen on route to north (Tangier) or south-east (Fes). Bus or car is the only transportation for the city. From Fes, bus takes 4 hours and 3 hours from Tangier. Bus stop at new medina either you walk up to medina around 15 minutes or take a petit taxi (10 MAD) Nowadays it becomes very popular and sometimes it gets difficult to find transportation. If you cannot find bus, share taxis are other alternatives. We went from Fes with direct bus (75 MAD one way) but on the way back, we took share taxi to Ouazzane (35 MAD) with 6 people in one old car without a/c and bus from Ouzzane to Fes. We went in 4 hours and return in 5 hours. Long and interesting journey. It is better to book tickets in couple of days advance.


Don’t leave the city not buying soap and powder paints especially Chefchaouen blue.

Don’t hesitate to enjoy the colors and doors which have unique story and beauty in the alley roads of old medina. Don’t exaggerate it because locals don’t like tourist much, hope they get use to. I guess I exaggerated taking photos with doors a bit in fact sometimes I knocked the doors a bit harder. My sister in love with the city, she didn’t want to leave. Hope you to share same feelings with her.



Imagine a city has everything, has history, has magic, has passions. In Marrakech you see things you never seen before neither you will see any other cities. That’s why Marrakech is one of the most popular, wondered city in the world. That’s why Marrakech is totally deserve being the heart of the country. Marrakech is calling you with it’s souks, it’s spices, it’s orange and lemons scent, it’s street shows, it’s Jemaa el-Fnaa


In Marrakesh; one side it is very humble but on the other side it is very posh. Streets are very simple, pure but as soon as you enter the doors, you welcome with vanity.


To travelling; If you flight to Casablanca airport. Best way is taking a taxi to Berrechid station, from there take train to Marrakech. It is shorter than taking a train from Casablanca central. Other way is car, it is around 3 hours. Price is vary from hotel to hotel or company to company, around 1000-2000 MAD.

Marrakech is the most expensive city in the country. Food and taxis are higher comparing to other cities. Best exchange office is ‘Hotel Ali’ in Jamma El-Fnaa. It gives around 960 MAH for 100 $.

We stayed in riads in old medina where we loose ourselves in to the rhythm of mystic city. I would strongly recommend ‘Riad Kniza’ and ‘La Sultana’ for accommodation. ‘El Fenn’ or “Riad Yasmine’ are other alternatives. 4-5 days are enough for Marrakesh and other adjacent cities, unless you plan to camp in the dessert.


After 10 hours long train journey from Fes, we arrived at night. Normally it takes 7 hours but our train was broken and had to change several times. My luck! Taxi drove us to the city gate and we had to walk to Riad Kniza. In Marrakesh, beautiful riads are hidden behind the doors. Keep your amazement high. As soon as we entered. Woow! Amazing courtyard with small pod and roses around it, totally decorated in traditional Moroccan style. We were offered mint tea and Moroccan desert while room is preparing. This is very much of Moroccan welcoming in every riad.


Marrakech has two side; old city ‘medina’ and modern side is ‘Gueliz’. As we know Morocco was French colony more than 100 years. When French came to city, they couldn’t live in Medina because people have strong faith and traditions. They couldn’t combine with them and move towards to outside the city walls where they dwelled in Gueliz. This area is the most western part of the city where you could find European brands and more modern houses in European style.


Old City (medina) is design like French urban planning. Famous Jamma El-Fna market place is in the central and all routes end in here. Famous souks and touristic places are all 5-10 mins walking distance. If you are in Marrakech, visit all souks and buy traditional things and of course with strong bargaining.


We started with Jamma el-Fnaa, famous open market place where you see snake dances, monkeys dress with Messi’s uniforms, woman for henna, snail soup, spices, and many many interesting things. Noise and crowd gives you the feeling that take you back to the ancient times. I don’t know is there anywhere like this anywhere in the world. I would advise you to visit market different times of the day. See it at night, and morning while everybody opening their stands. Watch Jamma El-Fna alive from a rooftop restaurant, much more enjoyable to watch dances and rushing on above. Make henna, have lunch any of street restaurant, try snail soup if you could. After square walk towards to north and visit all the souqs. If you intent to buy anything, don’t forget bargaining.

In souqs, buy babouche and rugs and handmade ceramics and traditional long dresses. When you done with souqs, keep walking towards to north.

Musee Marrakech is great example of traditional Andalusian architecture. Previously it was house and it was converted to museum in 1997. Lovely place for short break, I in love with the magnificent architecture.


Medersa Ben Youssef is the biggest madrasa (school) in Morocco and also biggest theological school in North Africa, it houses more than 900 students. It was founded in 14th century. Madrasa is carved with Islamic motifs and very great example of ‘zellij decorations. Me and sister took so many pictures in there. I stand in the one side and she was on the other side of courtyard and we took our photos from window to window. Unfortunately pool was empty and we couldn’t took photos with pool. In the meantime one of the best 2016 Nat Geo photos are taken in here, attention to photolovers.


I guess, time for lunch. ’Le Jardin’ is an excellent caffee for short break with lovely courtyard under lemon trees and turtles around. We found this place very friendly and cosy, wish to stay much more. If I go Marrakesh again, this place will be on revisited list. Foods are great but a bit more expensive than average local places. Best place for hiding from scorching Marrakech noon. Try camel burger.


‘Jardin de Majorelle’ is one of the most visited site in the city. It is located outside the city wall. In 1919, French painter Jacques Majorelle move to Marrakesh and for 40 years he gathered different types of cactus from all around the world and plant them in his enchanting garden and he also used to use indigo blue very often, since than it is also called Majorelle blue. After his death French designer Yves St Laurent bought the house and lived there for a while, after his death his ashes buried in here as his will. You could see his monument somewhere in the backyard of the garden.


Today is a botanic garden and house is Berber museum. We went there in the afternoon, I guess it was the perfect timing. Lemon and flower scents mesmerise you with afternoon breeze. Don’t rush your time in here and enjoy every second of it. Have a mint tea in the cafe under orange trees.


From city gate, it is around 15 mins to walk or with taxi is around 10-15 MAH.

After there, don’t forget to visit ’33 Rue Majorelle’ for shopping and souvenirs. It is very unique, custom design place.

For dinner we went to ‘Dar Yacout’. Traditional Moroccan cuisine with set menu, 700 MAD per person. Yes, pricey but worth it. I guess I tried all Moroccan starters and main coursesin one night. We walked to there from our riad and by the time we arrived, we were shocked because we were in the middle of piazza and no sigh for restaurant. Google map shows we are on the site but still no sign. Finally we found it the helf of berber on the corner and it was one of the biggest surprise of my life. After average dark street, we welcomed with very romantic place with pool in the middle and roses all around. We were taken to roof for welcome drinks and enjoy the panorama toward to Atlas Mountain. I know this romantic dinner is not having with sister but she is my holiday buddy.



b4553b83b319dcecd45cb8c05d3197feOn our second part in Marakesh, we stayed in La Sultana on south part of the city. It was my birthday and Rumeysa made a nice suprise with hotel people. We were taken to roof terrace for mint tea and dessert while our room is preparing and all of sudden group of hotel employees came with birthday cake and dancing and singing. Since than everybody in the hotel knew that I was birthday child and till we left I was got celebrations. Yes, it was kinda touching.

On South side of the city, we started with ‘Saadiens Tombs’.

66 royal member of royal family from 16th were buried in Saadiens Tombs. It is very flamboyant tomb with golden embroidered and marble from Italy. Don’t need any tour guide. It is just 5 mins visit. It has great views from La Sultana terrace.


Palais Badii is just 3 mins away from Tombs, visit it and see the storks with their massive nest all around.

Palais Bahia is 5 mins far from Badii Palace. It was intended to built as greatest palace with big garden of time, it is perfect combination of Islamic and Moroccan architectural.


Koutoubia Mosque is landmark of the city and you would see it all around the city. It is like Eiffel Tower of Marrakech. (I did mentioned that Marakesh was design like French urban planning) In english it is ‘bookseller’s mosque’. Typical square African minarets and curved windows with green tiles mosque is just magnificent. Sadly we couldn’t pray, because we all missed the times. I wonder the the interior. Mosque has inspired Hassan Tower in Rabat and La Giralda in Seville. As you see how beatiful architectural piece which inspired several buildings.


Jardins de la Mamounia and famous luxury La Mamounia are behind Koutobia mosque. Hotel is famous with zellij courtyard and famous spa. We went there for lunch and walk all around the hotel and garden. If you want to stay in hotel instead of riad, La Mamounia is good idea. If you follow ‘followmeto’ in Instagram you may remember one of it’s courtyard from their post.


Royal Mansour was summer residence of royal family before converting to hotel. And today it is very famous with it’s French restaurant and white decorated spa saloon.

So far we were in old town, as I said above pink Marrakesh has modern side as well; Gueliz. If you miss modern world, this region would be good break.

We went to ‘Grande Cafe de la Poste’  Nice cafe to back to old French-Moroccan colonial times. Same interior since 1920s. Try desserts, especially apple pie. This place is pricey as well comparing to other local places.


Cyber Park Arsat Moulay Abdel Salam. It is nicer and bigger than Jardin de Majorelle, also free.

If you have more time, go to Atlas mountain. If you cant make big desert trip. Agafay Desert is 1 hour away from central. At least you ride on camel and picnic in the desert. For dinner (before sunset) go to famous resort Kasbah Tamadot in Asni. You will have splendid picturesque mountain view.

More place to see while you are in Marrakech.

  • Asni & Imlil : Berberi villages on Atlas Mountain.
  • Ouzoud Waterfall : 2 hours away from central and definitely worth seeing waterfall.
  • Ait Benhaddou : amazing vernacular Moroccan town, it is under Unesco World Heritage site and got its fame with movie scenes, like Gladiator, Games of Thrones and many others.


Small fisherman city with white and blue Mediterranean influences in Atlantic Ocean. Snapchat has perfect filter for Essaouria with blues, waves and seagulls. Extremely windy sea side and all you could hear of seagulls and waves.


If you fan of ‘Games of Thrones’ you remember the city immediately.

Essaouira is famous with deserts on wavy and cold sea. Perfect place for sea activities, like surfing, kite surfing or tandem paragliding. When you  go to Essaouira, visit harbour and medina for Portugal, British, French influences on the city.


Le Chalet de Plage is famous and nice fish restaurant.  Nice place to have lunch while watching beach and surfers and paragliding.

It takes 2.30 hours drive from Marrakesh and around 2 hours from Casablanca. Buses takes around 3 hours from Marrakech.

Beware of the cold water of Atlantic ocean even in hot July and wind. I got cough and flue. Also funny thing, while we were heading to city, we saw guys with keys in their hand shaking them on the highways. Later I learn that it is for renting house, like street airbnb. Very creative. So don’t worry, one way to another you will find an accommodation.

On the way back to Marrakech, you shall stop any handmade argan oil producer and you will get real handmade, cheaper that Marrakech. I recommend to buy traditional tahina (sesami oil), for breakfast, it is so yummy, you would love it so much.


When we said that we want to go to Safi, everybody surprises and  says ‘nothing in there’. I said ‘I know, I couldn’t find much on internet but our surname is ‘Safi’. We wanted to go just to go, no proper reason. Actually a bit curiosity a bit megalomania would be proper definition of why we wanted to go.

It is very cool, to have a city with your surname. While we were driving towards to city. We stopped on city signs and took photos. I assume it would be one of the top most interesting memory for our Morocco trip.


Safi is known with phosphate (exporting to world) sardine and ceramics and harbours. In Essaouira prefer by foreigners and Safi is for local people for chilling.

Cafe on the highland where you could see entire city from above. Famous castle on seaside is another worth seeing place.

There are so many places between Safi and Essaouira for swimming, not crowded with people. If you wish to have getaway, try those places.


During our visit we have been in several cities in entire country. I wish I could do more but limited timing.

Would I go to Morocco again ? Yes! Definitely.  To able to live the myth, to have to history of ancient alley roads inside you. You should add Morocco to your bucket list.

Till the next one ma salama…



Mimar olmak istedigim gunden beri Fas en cok merak ettigim ulke, Marakesh ise en merak ettigim sehirdi. Ve sonunda bu bayram tatilinde bunu gerceklestirebildim. Kavurucu yaz ve bayram tatilinin seyahat icin harika bir zaman olmadigi konusunda cok uyarildim ama daha fazla ertelemek istemedim. 9 Temmuz benim dogum gunum, Marakes ise verilebilecek en guzel hediye olabilir bu yil. Simdiye kadar ki en buyuleyici hediyeydi diyebilirim, ozellikle de kucuk kankam Rumeysa ile. Kendisi bu tatili daha da eğlenceli hale getirdi.


Fas sanki kocaman buyu tozuna burunmus kocaman bir sinema ekrani gibi. 

53eec0e8332cf03e9423700460448165Eger ulkeleri insan olsaydi, Fas kesinlikle sevgilisine surekli suprizler yapan cilgin asik olurdu. Her kapi yeni bir maceraya aciliyor, her kose merakinizi daha da artiriyor. Bircok Arap ve Akdeniz ulkesinde bulundum ama kesinlikle Fas’in simdiye kadar gorduklerimden cok daha farkli oldugunu soyleyebilirim. Kulturlerin karisimi bir yer. 

Arapcada Fas, ‘Magrib’ demek. Bunun bircok anlami var; ‘bati’ ‘gece’ ‘aksam namazi’ ayrica Kuzey Africa’nin kuzey dogusundaki Libya’dan Fas’a kadar olan kiyi ve daglik alanlarin tamamini tanimlamak icinde kullanilirken, Marakes’te bu bolgenin baskenti olarak bilinir. Marakes, Magrib’in gunesi.

Kuzey-bati Afrika’da yer alan Fas, karada Cezayir ve Maritanya ile, Akdeniz’den ise Ispanya ile komsu. Ispanya ile Fas arasi vapur ile iki saatten daha yakin. Baskentti Rabat lakin Marakes ulkenin hatta kitanin en turistik sehri. Kazablanka ise ulkenin ticaret merkezi. 

Fas insanlari asiri derecede arkadas canlisi ve misafirperverler. Tanisir tanismaz sizinle sohbet etmeye basliyorlar. Her ne kadar cok duzgun bir sohbet yapamasakta, cunku ben sadece Ingilizce biliyorum. Arapca ve Fransizca ulkedeki dominant diller ve bircok sehirde Ingilizce ise yaramiyor ama Allah’tan vucut dili var ve her zaman ise yariyor.  

Fez tren istasyonunda taksi bulmak icin cabaliyorduk. Riad adresimizi yasli bir teyzeye verdim ve bize yardimci olmasini istedim. O da saolsun, tum taksicilerle tek tek konusup onlara adresi anlatiyor, pazarlik yapip bizi goturmeleri konusunda onlari ikna etmeye calisiyor. Belki de 10’dan fazla taksici ile konustu ve yinede vazgecmedi. Arada cok konustuk ama ben Ingilizce, o ise Fransizca ve Arapca. En sonunda bizi bir taksiye bindirdi, pazarligi yapip bize de ne kadar odeyecegimiz soyledi. Ayrilirken de bana kocaman bir ‘hayirli bayramlar’ sarilmasi yapti. Adini bilmedigim teyze benim Fas’taki kahramanim oldu. Bir baska hikayem ise; havalimaninda pasaport sirasinda Turkiye’de tip okuyan bir Isa ile tanistik. Ulke ile ilgili bircok ise yarar bilgiler verdi ve sehir merkezine giden treni kacirdigimiz icin bizimle birlikte taksiyle bizim otele kadar geldi, bizi otele birakip kendi sehrine devam etti. 

Seyahatim boyunca cok guzel unutmayacagim tatli hikayeyeler ve arkadasliklar biriktirdim. Bu bile Fas’i ziyaret etmek icin harika bir neden. 


Turk ve Avrupa vatandaslari icin Fas vize istemiyor ama pasaportunuzda Israil vizesi olmamali. Fas bu konuda cok kati. THY veya Royal Air Maroc ile seyehat edebilirsiniz. Her ikisininde gunde birer ucusu var. Giderken RAM ile gittik ve THY ile donduk. Itiraf etmeliyim ki THY cok cok iyi, yeni seyler denemeye gerek yok. Fas, Turkiye’den 2/3 saat geride (yaz saat uygulamasi bizden farkli) ve ucuslar 4.30-5 saat suruyor. Ucuslar ise sadece Istanbul-Kazablanka arasinda.

Bircok seyyah Fas’a 15 gunluk buyuk turlar ile gidiyorlar. Acikcasi ben bu buyuk turu yapmak isterim ama zaman darligindan dolayi sadece bir hafta kalabildik ama sukur ki gormek istedigim bircok sehri gordum. 


Fas col iklimine sahiptir. Tum gun sicakken geceleri soguk oluyor hatta yazin bile geceleri usuyebilirsiniz. En guzel kismi ise 0 nem. Fas’i ziyaret etmek icn en guzel zaman Eylul-Ekim ve Mart-Nisan. Haziran-Agustos arasi en kuru sezon. Biz ise Temmuz’un ilk haftasi gittik. Korktugumuz kadar korkutucu bir sicaklik olmadi. Hatta bu nedenle sehirler bile daha az kalabalikti. 

Ulkenin para birimi ise Fas Dirhami. 100 $ = 950 MAD. Marakes haric tum ulke genelinde yemek ve seyahat ucuz. Bircok yerde kredi karti gecmemekte. Hazirlikli gidiniz. Bircok yer otel / riad bile nakit odemenizi isteyebilirler. Havalimaninda para bozdurmayin, otelinizden uygun doviz burolarinin yerleri icin yardim aliniz. Kazablanca Havalimani’nda 100 $’u 920 MAH olarak bozdurdum. 

Fas’ta ulasim hem cok kolay hemde ucuz. Tren ve otobus agi Avrupa’daki gibi rahat. Birkac ay icinde hizli trende gelicek ve o zaman ulasim cok daha rahat olucak. Su an ortalama 4 saat olan Kazablanca- Tanger arasi 1.5 saat olucak. Tren ulkenin kuzeyinde yogunken, guneyde ve batida ise otobus. Araba kiralamak ise baska bir alternatif. Gunluk manuel araba kiralamak 30-50€, otomatik araba ise 150€. Guneye ve batiya dogru ana yollar cok duzgun, araba kullanmak cok uygun. Ama trafik polisleri ve radarlar her yerde ve hiz siniri 60 km, siniri astiginiz az polis gozunuzun yasina bakmiyor ve hemen cezayi yaziyor, hele ki turistseniz hic kacisiniz yok. Biz Marakes’ten Safi’ye araba ile gittik ve polis bizi cok sik durdurup her seferinde plakaya bakip nereye, neden gittigimizi sordu. Sahsen arabayi bunlardan dolayi pek tavsiye etmem, eger zaman probleminiz yoksa, lakin soforlu araba kiralamak da baska bir alternatif. Biraz tuzlu. Ornegin, Marakes-Essaauoira arasi 120-150 $ ve Fes -Chefchaouene ise 150 €.

Taksi ise tum ulke genelinde ozellikle de Kazablanka’da ciddi bir problem. Kaziklanmaya kendinizi hazirlayin, her ne kadar fiyatta binmeden anlassaniz dahi. Taksici size gideceginiz yerden daha fazlasina goturecek artik bunu sehir turu olarak degerlendiriceksiniz. Kasablanca’da Hassan II Camii’den Casa Voyageurs (ana tren istasyanu)’a 50 MAD’a gittik. Ilk basta ben bunu normal bir fiyat olarak dusundum ama 9 gunluk tatilimizi boyunda hic bir yer icin 30 MAD’dan daha fazla vermedik. Genellikle gittigimiz tum yerler icin 10-20 MAD odedik. 

Eger daha fazla zamanim olsaydi ben soyle bir yol izlerdim: 

Kazablanca- Essaouira – Agadir – Marakesh – 3 gunluk col turu (Quarzazate & Merzouga) – Fes – Meknes – Chechaouene – Tanjer, burdan ya bot ile Ispanya’ya ya da Rabat – Kazablanka ile sonlandirmak.


Fas’a gitmeden once birkac tavsiyede bulunayim: 

  • Pazarlik, pazarlik ve yine pazarlik! Her zaman soylenen fiyatin yarisini soyleyerek baslayin. 
  • Tur rehberi guzel olur. Ozellikle Marakes ve Fez icin, cunku sehrin sakli guzelliklerini biliyor olmalari ve rahatsiz edilmekten kurtulmaniz icin ve surekli ara sokaklarda kaybolmamaniz konusunda yardimci olabilirler. 
  • Sokakta ki insanlara adres sormayin, eger cok sikisirsaniz dukkandakilere sorun. Ozellikle Fez’de insanlar surekli size adres tarif etmek icin pesinizde dolaniyorlar. Ben ne zaman zorlansam dukkanlara basvurdum. Cunku size adres tarif eden sonradan hizmet bedelini istiyor.
  • Havalimanlarinda bedava interneti olan sim kart veriyorlar. Almadan cikmayin. 20 MAD’a 2 Gb internet yukleyebilirsiniz, ki bu da bir hafta icin yeterli. Yol bulmak icin sikca Google map’i kullandik ve boylece kimseye adres sormak  yada bundan dolayi para vermek zorunda kalmadik. 
  • Havalimaninda doviz bozdurmayin. Otelinize / Riadiniza en uygun doviz burolarini sorun. 
  • Ingilizcenize guvenmeyin. Ya Fransizca yada Arapca yada vucut dili. 
  • Kadinlar biraz kapali giyinseler iyi olur. 
  • Kredi karti pek gecmiyor. Bircok yer nakit odeme yapmanizi istiyor. Hazirlikli gidin. 
  • Turkiye’nin aksine camilere namaz vakitlerinin disinda giremezsiniz. Camiler gun boyu kapali oluyor. 


Fas’tan once sozlugunuze eklemeniz gerekecek bazi kelimeler olabilir.  

  • Medine : Eski sehir, genellikle turistlik yerlerin oldugu eski yerlesim yerleri.
  • Souk : Pazarlar, carsilar
  • Riad : Geleneksel ortasinda avlusu olan Fas evleri. Mutlaka ama mutlaka riadlarda kalin. 
  • Babus : Fasli erkeklerin giydigi meshur sari terlikler. Guzel bir hediye olabilir. 
  • Zellij : Fas ve Cezayir mimarisine has uslu rengarenk geometrik desenlerin oldugu seramik dekorasyonu.



0c18476e47e24b93bac6c8b2ab1f2f6aFas mutfagi Akdeniz, Berber, Arap ve Endulus karisimlari ile dunyanin en unlu mutfaklarindan biri. Servis edildigi seramik tabaklar ise mutfagin degismez bir parcasi. Bircok batili sef Fas’a gurme yolculugu yaparak Fas mutfagini ogrenip batiya tasidilar, saolsunlar onlar sayesinde de biz Fas ile tanismadan lezzetli mutfagi ile tanistik. Ulke baharat cenneti ve taze sebze ile et konusunda da zengin. Hal boyle olunca yemekler fazlasi ile lezzetli oluyor. Ayrica ekmek (pita gibi birsey, bizdeki ekmege pek benzemiyor) Faslilar icin cok onemli, gun icinde her daim firinlardan cikan taze ekmeklerin kokularini takip edebilirsiniz. Faslilar tatli konusunda pek iyi degiller zaten onlarda tatli olarak genellikle meyve yiyorlar. Sahsen ben otellerde hosgeldin olarak verdiklerinin disinda oyle guzel tatli bulamadim. 

Nane cayi ise Fas’i Fas yapanlardan biridir. Nane cayi demek Fas demek. Karsilamada ikram ettikleri ulusal bir sembol olan nane cayina yerel halk viski diyor. Bu demek oluyor ki bir kapidan iceri gider girmez size ilk sunulacak olan sey ‘nane cayidir’. Cok farkli bir sunum sekilleri var, asla cayi asagidan dokmezler demligi ne kadar yukari kardirip dokersen o kadar kopuklu olur bu da cayi daha guzel yapar. 

Kuskus, tajin ve nane cayi; bunlar cok sik duyacaginiz yemek isimleri. Tajin; sebzeli, etli, tavuklu, kuzulu olabiliyor. Kuzu eti en cok tuketilen et turu. Ben tavuklu yada sebzeli tajini daha cok begeniyorum. Harira; gelenekse corbalari, hurma ve ekmek ile sunuluyor. Biraz yogun bir corba ama ben cok begendim bunu ayrica limonlu cok guzel oluyor.  

Sehirlerde oldugunuz zamanlarda, fiks menu olan mekanlari tercih edin. Baslangictan tatliya kadar tum yerel tatlari deneme sansiniz oluyor. 



Kazablanka filmi benim en cok begendigim filmlerden biri. Bu nedenle sehri cok merak ediyordum ama durust olmak gerekirse, bu sehir beni cok buyuk hayal kirikligina ugratti. 


Hasan II Camii’si sehirde ziyaret edebileceginiz tek yer. Musluman olarak hayatimda ilk defa bir camiiye girip namaz kilmak icin para verdim. Halen sokum gecmedi. Dogrusunu soylemek gerekirse gosterisli ve havali camiileri begenmiyorum. ‘Az coktur’ ve ozellikli dini mekanlarsa soz konusu. Ama mimari olarak ise gercekten mukemmel bir yapit olmus, farkli stil ve mimarileri bir arada cok guzel kullanilmis. Geleneksel motifler cok yerinde islenmis. 

Kazablanka’da gezerken cep telefonlariniza dikkat edin ve elinizde tasimayin. Taksi soforleri ise hic misafirperver degiller. 


Buyuk sehir kapilarindan medineye dogru girer girmez, mistik atmosfer sizi eski zamanlara goturuyor. Bir anda kendinizi dunyanin en eski universitesindeki derslerini yakalamak icin kosan ogrencilerle beraber kostugunuzu hayal ederken buluyorsunuz.


Berberi ulkelerde, ulke isimleri baskentlerden gelir. Tunus, Libya, Cezayir gibi.1912’de baskent Rabat olarak degisene kadar Fez ulkenin baskentiydi. Eski baskent ve ulkenin ikinci en buyuk sehri Fas’in turizmdeki yukselen yildizi. Fas’i ziyaret etmeniz icin sayisiz neden mevcut, bunlar dunyanin en eski universitesinden tutun da Unesco Mirasi olan tabakhanelere kadar olan uzun bir liste. Sakin Fez’de ki medinenin daracik sokaklarinda kaybolmadan ulkeyi terk etmeyin. 

Fez dunyadaki en buyuk kentsel yaya bolgesi, eski sehirde araba yok, Venedik’ gibi yani. 

Eger yon bulma duygunuz cok iyi degilse, Fez sizin icin kaos olabilir. Tum yollar ayni ve bir cogu cikmaz sokak.


Biz Riad 53’te kaldik. Rize’li oldugumu soylemeye gerek yok her halde. Cok rahat bir lokasyonu var ve bircok turistik yerlere 15-20 dakika yurume mesafesi. Arabasiz bir sehir oldugu icin elde valizlerle cok yurumemek icin araba yoluna yakin riadlarda kalmak en sagliklisi. 

Fez bir zamanlar ulkenin hatta Islam dunyasinin kulturel merkeziydi. Fez ayni zamanda mavi seramikler sehri olarak da biliniyor. Zelij dekorasyonlarina ve avlulu riadlara tek kelimesi ile bayildim. Fas- Endulus stili ile Fransizlar tarafindan yapilan Bab Boujloud (mavi kapi) sehrin merkez noktasi ve tum mekanlar / yollar buradan yonlendiriliyor, onun icin burayi iyice bilmek lazim.


Al Karaouine Universitesi dunyanın en eski ve halen egitim vermeye devam eden tek universitesi. Universite 9 yy.’de Fatima al-Fihri isimli bir kadın tarafından Fez’de kuruldu. Fas’ta gorulmeye deger yerlerin basında geliyor. Dunyanın en eski universitesi ve kurucusu bir kadın. Musluman bir kadın olarak beni bundan baska hicbir sey bu kadar gururlandıramazdı her halde. 


Oraya gittigimiz zaman aksam ezanı oncesiydi ve ulkedeki diger camiiler gibi burayada girmek biraz zor. Giriste ‘musluman mıyım’ diye sordular, acıkcası biraz sasırdım ve tuhaf hissettim. Camiide yaslı bir teyze vardı, bizi gordu ve cekingenligimizi anlamıs olsa gerek geldi bizi ve camiinin icinde rahatca gezmemiz konusunda bizi cesaretlendirdi. Ayakkabılarımız aldı ve bize ‘yallah, gezin’ dedi. Avluda gezerken biraz utandım cunku elinde makinesi ile resim ceken, poz veren sadece bizdik. Biz pes ettik ama o kenardan Arapca devam etmemiz konusunda bize bagırmaya basladı ve biraz daha resim cekebildik. Dedigim gibi burası cok size yardım etmek icin ugrasan tatlı, harika insanlarla dolu.


Dunyanin en eski kutuphanesi bugun halen Fes’te olan Al-Quaraouiyine. Ama halen restoraston devam ediyor ve cok yakinda halka acilacak. Fes’te bulundugumuz zaman zarfinda malesef goremedik. Insallah bir daha ki sefere, sadece bu kutuphaneden dolayi Fes’e tekrar gidecegim. 

Tabakhana, asiri yogun ve korkunc kokularindan sonra kendinizi agir bir sekilde ‘neden, neden ben buraya geldim’ diye sorguladiginiz yer olarak hatiralarinizda kalacak. Ama eger Fez’de iseniz mutkala gitmelisiniz. Tabakhaneye bakmak icin magazanin terasina dogru merdivenlerde yukari dogru cikarken nefesinizi tutun, nane demetini derin ve sert bir sekilde burnunuza cekerek geri saymaya baslayin. Fes eski usul tabakhaneleri ile unlu bir sehir ve burasi Unesco Dunya Mirasi listesinde. Derilerle dolu deliklerin icinde ve etrafinda yalin ayak calisan iscileri goruceksiniz. Aslinda burasi cukurlarin farkli farkli renklere boyandigi harika resim cekmeklik guzel bir yer, resimlerden cok guzel gozukuyordu. Yani hayatta bir kere, gidin ve bu izlenimi yasayin, calisanlari izleyin, renkleri kesfedin.


Zaouia Moulay Idriss II medresesi ise Fez’in baska gizli bir mucevheri. Burasi medreseden cok insanlarin adak adamaya gittikleri bir yer, cocuklarin sunnetten once, kadinlarin cocuk sahibi olmak icin sikca gittigi bir yer. Biz de neden birseyler istemeyelim ki dedik ve ziyaret ettik.


Bou Inania Madrasa Karaouine Camii’nin imaminin tavsiyesi uzerine zamanin hukumdari tarafindna yapiliyor ve imamin ismi veriliyor. Burasi da hem camii hem de egitim amacli kullaniliyor. Burasi ayni zamanda Fez’de ki tek minareli camii ve ayrica Marinid mimarisinin cok guzel bir ornegi.

Fez’deki diger yerler gibi burasi da bir sekilde gizli. Biz gezerken kazara burayi kesfettik, avlusu yoldan gozukuyordu ve hemen atladim ama yaklasan aksam ezanindan dolayi icerideki adamlar girmeme karsi ciktilar. ‘ben muslumanim’ dedim ve hic aldiris etmeden devam ettim. Kesinlikle gorulmesi gereken bir yer, yaksan iftar vaktinde mimarisi sanki beni 14. yuzyila geri goturdu. Mimari olarak mukemmel olan avlusu huzuru ve sakinligi bulabileceginiz bir kacamak.

Burasi Fez’de gayri muslimlerin girebilecegi tek medrese / camii. Ulkenin genelinde gayri muslimlerin dini mekanlara girmeleri yasak. Gerci namaz vakitleri disinda muslumanlarda giremiyorlar. 


Al-Attarine Medrese islami mimarinin ahsap ve zelij ile birlesmesinin en guzel ornegi. Al-Karaviyye Camii’nin hemen yaninda ve giris 10 yada 20 MAD. 


Malesef ki biz sadece iki gun kaldik bu nedenle gormek istedigimiz bazi seyleri goremedik. Ama eger daha fazla zamanim olsaydi kesinlikle Meredi Turbesine tirmanir ve Fes’i tepeden izlerdim. Ayrica Jnal Sbil bahcesini ve Dar el Mfakhzen’i ziyaret etmelisiniz. 

Eger Ekim ayinda ziyaret ederseniz ki Fas icin en ideal zamandir. Tissa At Festivali’ni izleyebilirsiniz. 

Yemek yemek icin; Cafe Clock en iyisi. Tum Fas’i izleyebileceginiz harika bir terasi var. Bou Inania Medresesinin hemen yaninda. Ek olarak Numero 7’yi, ‘The Ruined Garden’  ve La Maison Bleue’ i oneririm. 

Fez’ten ayrilmadan once mutlaka mutlaka yerel seramik alin. Geleneksel seramikleri alabileceginiz en guzel yer Fez, burada daha orijinal daha yerel alternatifler var. 



Mavi mavi evleri ile Sirinler koyunun gercek dunyadaki yansimasi neresi derseniz, Chefchaouen oldugunu soylerim. Burasi sizi eski zamanlarda ki Yahudi donemlerine goturuyor. 


Chefchaouen (Sefsavyin) bayagi zor bir telafuzu olmasina ragmen sehir son derece sade ve sessiz. Bu eski kucuk medine sehri sizin tur listenizde mutlaka olmali. Ya gunu birlik bir gezi olabilir yada rahatlamak icin 2-3 gun kalabilirsiniz. Sehirlerin harale gurelesinden kacmak icin harika bir yer. 

Rif daglarinin eteklerinde saklanmis olan bu kucuk mavi medine Tanca ile Fez arasinda bulunuyor. Uzaktan bakinca her yer beyaz gozuksede bu sizi hayal kirikligina ugratmasin. Sehre vardigimiz da sanki normal siradan bir sehir gibiydi, kardesim buna cok uzuldu. Yukari dogru yuruyelim dedik ve sicakta yavas yavas daga dogru ciktik. Yurudukce renkler ve guzellikler bizi buyuledikce buyuledi. 

Mavi boyali duvarlar ile ilgili farkli hikayeler var. En yaygin olani ise 1930larda Ispanya’dan surgune gonderilen Yahudiler buraya yerlestiler. Mavi cennetin ve gokyuzunun sembolu oldugu icin mavinin Allah ile insanlari birlestirdigine inanirlar. Bir digeri ise sivrisinekleri uzaklastirmak icin. Insanlar kendi renklerini kendileri yapiyorlar. Bayram oncesi Muslumanlar evlerini temizlerler. Biz gittigimizde arife gunuydu. Insanlarin kendi boyalarini yaptiklarini ve evlerini yeninden boyadiklarini gormus olduk. Evlerin boyanmasi onlar icin bayram temizliginin bir parcasi, cok tatli yaa…


Sanmayin ki Chefchaouen’de yapacaginiz tek sey daracik sokaklarda yurumek. Cok fazla yapicak sey var. Rif daglarina dogru ve civar yerlerde doga yuruysleri yapmak. Eger Otel Atlas’a dogru tirmanirsaniz, harika bir manzara ile karsilasacaksiniz. Ras el Maa selalesi yerel halk icin eglence yeri ve medineye de yakin. Gittiginiz zaman halen eski usullerde ki gibi camasirlarini yikayanlari goruceksiniz. Selalenin arkasindan Rif dagina dogru cok guzel yuruyus yollari var. Yolda bolca kenevir tarlalari goruceksiniz. Chefchaouen kenevir uretimi ile meshur, hatta Avrupa ve dunyaya burdan ihrac ediliyor. Her ne kadar yasal olmasada her kosede bulup icmek cok kolay. 

Buyuk camii ve meydan (kasbah) ile muzede sehirde gorebileceginiz diger yerler.

Genellikle turistler Chefchaouen’i kuzeye Tanca’ya giderken ya da guneybatiya Fez’e giderken tercih ediyorlar. Otobus yada arada tek ulasim sekli. Fez’den otobus ile 4 saat, Tanca’dan ise 3 saat suruyor. Otobus yeni medinede duruyor ve eski sehre dogru ya 15 dakikalik bir yokus cikiyorsunuz yada petit taksi ile 10 MAD’a gidebilirsiniz. Son zamanlarda burasi turistler tarafindan cok popular olmaya basladi ve bundan dolayidir ki bazen ulasim cok zor olabiliyor. Eger olurda otobus bulamazsaniz, dolmus seklinde olan ‘share taxi’ dedikleri taksilerde baska bir alternatif. Biz Fez’den direk otobus ile (75 MAD) giderken donuste Ouazzane’ye kadar share taksi ile gittik (35 MAD), 6 kisi yaz sicaginda klimasiz eski bir arabada. Ve sonrada Ouzzane’den Fez’e otobus ile gittik. Giderken 4 saatte gittik ve donuste ise 5 saati buldu. Uzun ve degisik bir yolculuk olmadi degil. Gitmeden birkac gun onceden bileti almak en akillicasi. 

Chefchaouen, guzel tajin servislerinin yapilmasi ile biliniyor. 

Ayrica sabun ve renkli toz boyalardan ozellikle Chefchaouen mavisinden almadan donmeyin. 


Eski sehrin dar sokaklarindaki her birinin kendine ait essiz hikayesinin ve guzelliginin oldugu kapilarin ve renklerin keyfini cikarin. Ama sakin abartmayin cunku yerel halk turistleri pek sevmiyor, umarim onlarda buna alisirlar. Ben her gordugum kapi ile resim cekme isini biraz abarttim, hatta bazen yanlislikla kapi tokmaklarini sert bile calmisligim oldu. Kardesim buraya asik oldu hatta hic donmek bile istemedi. Umarim sizde onunla ayni duygularla ayrilirsiniz bu guzel sehirden. 


Herseyin oldugu bir sehir hayal edin, tarihi olan, sihiri olan, tutkulari olan. Marekes’te daha once hicbir yerde gormedigiklerinizi goruceksiniz hatta baska bir sehirde daha goremeyeceginiz. Bu nedenledir ki Marakes dunyadaki en populer ve gorulmesi merak edilen sehirlerden biri, bundandir ki bu sehir ulkenin kalbi olmayi fazlasi ile hak ediyor. Marakes carsilari, baharatlari, portakal ve limon kokulari ile, sokak sovlari ile, meshur Jemaa el-Fnaa (Cuma meydani) ile sizi cagiriyor. 


Marakes’te bir taraf her ne kadar mutevaziyse diger tarafda bir o kadar gosterisli. Sokaklar cok sade ve basit ama kapilardan iceri girer girmez sizi gosterisler karsiliyor. 


Ulasim icin; eger Kazablanka’ya ucuyorsaniz, en kolay yol havalimanindan Berrechid istasyonuna taksi ile gidip oradan da Marakes’e giden bir tren. Bu Kazablanka merkezden tren ile gitmekten cok daha kisa. Araba ise bir diger ulasim yolu bu da ortalama 3 saat suruyor. Ucreti ise anlastiginiz otelden otele yada firmadan firmaya degisiyor, ortalama 1000-2000 MAD arasi degisiyor. 

Marakes ulkedeki en pahali sehir. Yemek ve taksi ucretleri diger sehirlere gore daha yuksek. En iyi doviz burosu ‘Cuma Meydani’ndaki (Jamma El-Fnaa) Hotel Ali’ i. 100 $ icin ortalama 960 MAD veriyor. 

Mistik Marakes’in ritmine kendimizi kolayca kaybedebilecegimiz eski sehirdeki riadlarda kaldik. ‘Riad Kniza’ ve ‘La Sultana’ siddetle tavsiye ederim. ‘El Fenn’ yada “Riad Yasmine’ diger alternatiflerdir. 4-5 gun ise Marakes ve komsu sehirler icin yeterli eger colde kamp yapmayi dusunmuyorsaniz. 


Fez’den 10 saatlik uzun tren yolculugundan sonra sehre gece varabildik. Normalde 7 saat suren yolculuk trenin bozulmasi ve tren degismemizden dolayi uzadida uzadi. Benim sansim! Taksi bizi eski medinanin sehir kapisina goturdu oradanda Riad Kniza’ya yuruduk. Marakes’te guzel riadlar kapilarin arkasinda gizli. Sasirmalarinizi yuksek tutun. Kapidan iceri girer girmez, kocaman bir vaayyy olduk! Tamamen Fas stili ile dekore edilmis harika bir avlu icinde kucuk bir sus havuzu ve her yerde guller. Odalarimiz hazirlanirken nane cayi ve geleneksel Fas tatlilari ikram edildi. Bu Fas’ta her riadda goreceginiz harika bir karsilama. 



Eski sehir; ‘medine’ ve yeni sehir; ‘Gueliz’ olmak uzere Marakes iki kisimdan olusuyor. Fas 100 yildan uzunca bir sure Fransa’nin kolonisi olarak kaldi. Fransizlar sehre geldiklerinle medine icinde halkin guclu dini inanclari ve gelenekleri karsisinda uzun sure yasayamadilar. Halk ile kaynasamayinca sehir surlarinin disina bugun ki Gueliz’de yerlestiler. Gueliz, sehrin Avrupai kismi, batili markalari ve Avrupa tarzindaki evleri gorebileceginiz lüks bir bölge.


 Medine (eski sehir) Fransız sehir planlamasına gore tasarlanmış gibi. Meshur Jamma el-Fnaa meydanı sehrin ortasında ve tüm yollar buraya çıkıyor. Tum meşhur carsı ve turistlik mekanlar ise buradan 5-10 dakikalık yürüme mesafesinde. Eger Marakeste iseni, tüm carsıları gezin ve geleneksel eşyalardan satın alın, e tabii ki de güzel bir pazarlık ile.


Gezimize meşhur kocaman pazar meydanı olan Jamma el-Fnaa meydanından başladık. Burada yılan danslarını, Messi’nin formasını giymiş maymunları, kına yapan kadınları, salyangoz corbacılarını, baharatları ve daha birçok ilginç seyleri burada görebilirsiniz. Ses ve kalabalık sanki sizi eski zamanlara geri goturuyormus hissi verir. Acaba dünyada burası gibi başka bir yer var mı, pek sanmıyorum. Bu meydanı gunun farklı zamanlarında birkaç kere ziyaret etmenizi tavsiye ederim. Gece gorun, sabah Pazar kurulurken gorun. Meydanı etraftaki restaranların terasından canlı canlı izleyin, aşağının koşturmacasını ve dansların yukarıdan izlemek cok daha keyifli. Desenli kınalardan yaptırın, sokak restaranlarında ogle yemeği yiyin, yapabilirseniz salyangoz çorbasını deneyin. Meydandan sonra kuzeye doğru souqlara (carsılara) yuruyun ve hepsini ziyaret edin ve birseyler almaya niyetliyseniz mutlaka pazarlık edin.

Souklardan bobus, kilim ve el yapımı seramiklerden ve de geleneksel uzun elbiselerden alabilirsiniz. Souklarda gezmeniz bitince kuzeye doğru yurumeye devam edin.

Marakes Muzesi geleneksel Endulis mimarisinin en güzel orneklerinden biri. Daha önceden ev olan mekan 1997’de müzeye donusturulmus. Kısa bir mola için güzel bir yer olan müzenin mımarisine bayılacaksınız.


 Ben Yusuf Medresesi hem Fas’taki en buyuk okul hemde Kuzey Afrika’daki en buyuk dini okuldur. 900’den fazla öğrenciye ev sahipliği yapmaktadır. 14 yy’de kurulmuş olan medrese Islami motifler ile süslenmiş olup zelij dekorasyonuna cok güzel bir örnektir. Kardesimle burada cok güzel resimler çektir. Ben bir cephede durdum o da karsı cephede ve camdan cama muazzam resimlerimizi çektik. Maalesef ki biz gittiğimiz zaman havuz bostu ve havuzun güzel yansıyan resimlerini çekemedik. Bu arada 2016’nın favori Nat Geo resimlerinden biride burada çekilmiştir, resim çekmeyi sevenlerin dikkatine.


 Galiba bu kadar gezmeden sonra ogle yemeği vakti geldi. ‘Le Jardin’guzel bir avlunun icinde limon ağaçlarının altında kaplumbağaların gezdiği kucuk molalar ıcın harika bir yer. Biz burayı cok huzur dolu ve arkadaşça bulduk, keşke uzun uzun oturmaya vaktimiz olsaydı. Eger Marakes’e bir daha gidersem, tekrar görülecekler listesinde. Yemekler cok güzel ama diğer yerel mekanlara kıyasla biraz pahalı. Marakes’in kavurucu ogle sıcağından kaçmak harika bir yer. Deve eti hamburgerini mutlaka deneyin.


Majorelle Bahceleri sehrin en cok ziyaret edilen yeri. Burası sehir surlarının dışında yer almaktadır. 1919’da Fransız ressam Jacques Majorelle Marakes’e taşınır ve 40 yıl boyunca dünyanın farklı yerlerınden topladığı kaktüs bitklerini buradaki gösterişli bahçesine ekmiştir. Majorelle çivit mavisini calısmalarında cok fazla kullandığın için bu mavi Jacques Majorelle mavisi olarak anılmaya başlamıştır. Olumunden sonra Fransız modacı Yves St Laurent burayı satın alır ve bir sure burada yasar. Yves St Laurent’in vasiyeti üzerine ölumunden sonra küllerini bahçeye gömülür, bugun anıtını bahçenin arka tarafında bir yerde görebilirsiniz.


Bugun burası botanik bahçesi olup, ev ise Berberi müzesi olmuştur. Biz aksam ustu gittik ve sanırsam ziyaret için en mükemmel zaman. Limon ve cicek kokuları aksam esintileri ile sizi mest ediyor. Hic acele etmeyin ve zamanızın keyfini çıkartın. Portakal ağaçlarının altındaki kafede naneli cayınızı yudumlayın.


Sehir surlarından yürüyerek 15 dakika yada taksi ile 10-15 MAH.

Bahceden sonra ’33 Rue Majorelle’e alışveriş ve hediyelik eşya için uğramayı unutmayın. Burası cok orijinal ve ozel tasarım parçalar bulabileceğiniz bir yer.

 Aksam yemeği için ‘Dar Yacout’a gittik. Geleneksel Fas mutfağı, fiks menü ve kişi bası 700 MAD. Evet, bayağı pahalı ama gerçekten değer. Bir gecede tum Fas başlangıç ve ana yemeklerini denedik. Biz riadımızdan yürüyerek gittik ve gittiğimizde kocaman bir sok yasadık cunku navigastonun gösterdiği yer kocaman karanlık bir meydan, restaranttan her hangi bir iz falan yok. Sokagın basındakı berberin yardımı ile doğru yerde olduğumuzu anladık ve hayatımdaki en buyuk suprizlerden birini yasadım. Sıradan karanlık bir sokaktan sonra her yerde güllerin olduğu ortasında havuzu olan cok romantık bir avlu ile karşılandık. Once karşılama seromonisi için çatıya çıkarıldık ve Atlas Daglarına doğru manzaranın keyfini çıkardık. Biliyorum böyle bir romantik yemek kardeşle yenmezdi ama o benim su anki tatil kankam.



b4553b83b319dcecd45cb8c05d3197feMakares’teki ikinci bolumumuzde sehrin güneyinde yer alan La Sultana’da kaldık. Gittigimiz gun benim dogum gunumdu ve otel calısanları ile birlikte Rumeysa bana güzel bir supriz yaptı. Odamız hazırlanana kadar bizi terasa çıkardılar ve naneli cay ile Fas tatlılarından ikram ettiler ve sonra bir anda aniden ellerinde pasta ile sarkı soylerek ve dans ederek gelen otel ekibi geldi. Boylece doğum gunu cocugu olduğum tum otelce bilinir oldu, otelden ayrılana kadar herkes doğum gunumu kutladı, saolsunlar. Evet, biraz duygusal bir doğum gunu oldu.

Sehrin güneyindeki gezilerimize ‘Saadiens Türbeleri’ ile başladık.

 Saadiens Turbelerinde 16 yy’den beri olan 66 kraliyet ailesi mensubunun bulunuyor. Burası altın işlemelerin olduğu, mermerlerin Italya’dan geldiği cok gösterişli bir türbe. Hic tur rehberi falan almayın zaten topu topu 5 dakikalık bir gezi. La Sultana’nın terasından cok güzel bir gorunumu var.


Badii Sarayı, Saadiens Turbesinden 3 dakika uzaklıkta, cok aman aman birsey yok ama kocaman leylekleri ve devasa yuvalarını görmek için ilginç bir yer.

 Bahia Sarayı ise Badii Sarayı’ndan 5 dakika yürüme mesafesinde. Zamanında buyuk saray ve bahçe olarak yapılmak istenmis ve yine burası da Islami ve Fas mimarisine cok güzel bir ornek.


 Koutoubia (Kutubi) Camii sehrin simgesi ve sehrin her yerinden görebilirsiniz. Marakes’in Eyfel Kulesi gibi (Marakes’in Fransız sehir plancılığına gore dizaym edildiğini söylemiştim). Camiinin ismi Turkce ‘kitapcının camiisi anlamına geliyor. Tipik dikdörtgen Africa minaresi ve yeşil seramikleri ile yuvarlak pencereleri harika bir camii ornegi. Maalesef cemaat vakitlerini kaçırdığımız icin içeri girip namaz kılamadık. İçeriyi cok merak ediyorum. Bu camii Rabat’taki Hasan Kulesi’ni ve Sevilye’deki La Giralda’ya ilham kaynağı olmuş. Yani ne kadar güzel bir mimari  ornegi, siz tahmin edin.


 Kutubi Camii’nin arkasında ise Mamounia Bahcesi ve meşhur La Mamounia Oteli var. Otel meşhur zelij stilli avluları ve spası ile meşhur. Biz ogle yemeğine gittik ve tum oteli ve bahçeleri gezdik. Eger riad yerine otelde kalmak isterseniz burayı tavsiye ederim. Eger Instagram’da ‘followmeto’ hesabını takip ediyorsanız buradaki avlular size tanıdık gelecektir.


 Royal Mansour otele dönüşmeden once kraliyet ailesinin yazlık evi olarak kullanılanılıyordu. Simdilerde ise hem meşhur beyaz spa salonu ve Fransız restaranı ile unlu.

Simdiye kadar hep eski sehiırdeydik, yukarıda bahsettigim gibi pembe Marakes’in birde modern tarafı ‘Gueliz’i var. Eger modern dünyayı ozlersenız, bu bölge sizin için güzel bir kaçamak olabilir.

Biz ‘Grande Cafe de la Poste’ye gittik. Fransız-Fas koloniyel zamanından kalma orijinal güzel bir kafe. 1920lerden beri ic mekanı aynı kalmış, hic degismemis. Tatlıları denemenizi tavsiye ederim, ozellikle elmalı tart. Burası da diğer yerel yerlere gore pahalı.


Cyber Parkı  Arsat Moulay Abdel Salam. Burası sehrin biraz dışında ve Majorelle bahçesinden daha buyuk bir bahçe ve giriş ücretsiz.

 Eger zamanınız varsa Atlas Daglarına gidin. Buyuk col turu yapamasanız bile Agafay Colu merkezden 1 saat uzaklıkta, oraya gidim. En azından develere binip, çölde piknik yapabilirsiniz. Aksam yemeği için (gun batımından once) Asni’deki Kasbah Tamadot oteline gidin. Burada kartpostal gibi mükemmel otesi bir dag manzarası ile karşılaşacaksınız.

Marakes’te görülecek diğer yerler.

  • Asni & Imlil : Atlas Daglarındaki Berber köyleri.
  • Ouzoud Selalesi : Merkezden sadece 2 saat uzaklıktaki bu selale gorulmeye değer bir harika.
  • Ait Benhaddou : Unesco Dunya Mirası korusmasında olan harika otesi yerel Fas kasabası. Burası film ve dizi çekimleri sayesinde popüler oldu. Gladyator, Games of Thrones ve daha birçokları.


Atlantik Okyanusu’nda Akdeniz esintilerinin oldugu mavi ve beyazin icinde kucuk balikci kasabasi. Snapchat, Essaouira’yu mavilerin, dalgalarin, martilarin oldugu harika bir filter ile cok guzel tanimlamis. Cok fazla ruzgarli bir deniz sahili olan sehirde sadece martilari ve dalgalari her saniye icinizde hissediyorsunuz. 


Eger ‘Games of Thrones’ hayraniysaniz, sehri hemen hatirlarsaniz. 

Essaouira dalgali ve soguk denizleri ve onundeki colleri ile unlu bir sehir. Su sporlari icin harika bir sehir; surf, kite surfu, tandem parasutu. Essaouira’ya gittiginiz zaman limani ve Portekiz, Ingiliz ve Fransiz etkilerinin oldugu medinayi ziyaret edin. 


Le Chalet de Plage, ogle yemegini yerken kumsali, surf yapanlari, parasut yapanlari izleyebileceginiz meshur  guzel bir balik restorani. 

Marakes’ten araba ile 2.30 saat, Kazablanka’dan ise ortalama 2 saat suruyor. Otobus ise minimum 3 saat suruyor. 

Atlantik Okyanus’unun soguk ve dalgali sularina dikkat edin, temmuz dahi olsa. Beni orada oksuruk tuttu ve grip oldum. Sehirle ilgili komik ve yaratici bir olay bile oldu dersem yeridir, araba ile sehir merkezine dogru giderken elindeki anahtarli anayol kenarlarinda sallayan cocuklari gorduk. Sonradan ogrendim ki bunlar evlerini gelen turistlere kiralayan ev sahipleri ve komisyonculari, yani bir nevi sokak airbnb. Cidden uretken bir is. Yani kisacasi hic merak etmeyin oyle yada boyle Essaouira’da asla sokakta kalmazsiniz. 

 Marakes’e donerken yolda her hangi bir el yapimi argan yagi satan yerlere ugrayabilirsiniz ve gercek el yapimi yaglar ve sabunlar alabilirsiniz hemde Marakes’ten daha ucuza. Hatta ‘tahina’  (susam yagli) dedikleri yerel kahvalti icin guzel bir lezzet var, ondan muhakkak alin. Harika bir tat, bayilacaksiniz. 


Kime ‘biz Safi’ye gitmek istiyoruz’ desek hemen sasiriyorlar ve ‘orada gorulecek birsey yok’ gitmeyin’ diyorlar. Bende ‘evet biliyorum, internetten bakinca gorulecek hicbir sey bende bulamadim ama soyadimiz Safi’. Biz sadece gitmek icin gitmek istiyoruz, her hangi bir gerekcemiz yok, aslinda biraz merak biraz da megalomanlik desek yeridir. 


Soyadinizla olan bir sehir, gercekten cok havali. Sehre giderken sehir tabelalarinin onunde durup durup resim cektik. Galiba Fas ile ilgili en ilginc anilarin basinda yer alicak bunlar.

Safi fosfat uretimi ve kocaman fabrikasi ile biliniyor, hatta dunyanin fosfat ihtiyacini gideriyorlar. Ayrica sardinya baligi, yerel seramigi ve limani ile meshur. Serinlemek icin Essaouira turistler tarafindan tercih edilirken, Safi ise yerel halk tarafindan tercih ediliyor. 

Sehrin tepesinde bulunan kafeden tum sehri tepeden gorebiliyorsunuz. Deniz kenarindaki kale ise bir diger gorulmeye deger yer. 


Safi ile Essaouira arasinda bircok guzel yuzulecek kalabalik olmayan kumsallar var. Eger kacamak yerler ararsaniz, buralar aklinizda bulunsun. 

Tatilimiz boyunca bircok sehirde bulunduk. Keske biraz daha sehir ekleseydik listemize ama malesef ki kisitli surede.

Marakes’e tekrar gider miyim ? Evet! Kesinlikle. Masallari tekrar yasamak icin, tarihi dar sokaklardaki tarihi icime tekrar tekrar cekmek icin. Fas kesinlikle sizinde gorulecekler listenizde olmali.

Bir sonrakine kadar ma salama.


(Visited 523 times, 1 visits today)

You may also like


Popular Posts

Follow Me!